Isniin 13 July 2026 {HMC} Â Muranka u dhexeeya Wasaaradda Dhallinyarada iyo Ciyaaraha Soomaaliya iyo Guddiga Olombikada Qaranka (SONOC) ayaa sii xoogeysanaya, kadib markii wasiirka wasaaraddu uu dalbaday in baaritaan dhamaystiran lagu sameeyo maamulka guddiga, si loo xoojiyo daahfurnaanta, isla xisaabtanka iyo kalsoonida lagu qabo hay’adaha maamula ciyaaraha dalka.
Wasiirka Dhallinyarada iyo Ciyaaraha Maxamed Cabdulqaadir Cali ayaa sheegay in dib-u-eegista lagu sameynayo guddiga ay lagama maarmaan u tahay ilaalinta hufnaanta maamulka, maareynta hantida dadweynaha iyo habsami u socodka hay’adaha ciyaaraha.
Hase yeeshee, Guddiga Olombikada Soomaaliya ayaa si adag u diiday tallaabada wasaaradda, isaga oo ku tilmaamay faragelin lagu hayo hay’ad madax-bannaan oo ku shaqaysa xeerarka dhaqdhaqaaqa Olombikada caalamiga ah. Guddigu wuxuu sheegay in muranku aanu ku koobnayn shaqsiyaad ama go’aanno maamul, balse uu salka ku hayo halka uu ku egyahay kormeerka dowladda iyo halka ay ka bilaabanayso madax-bannaanida guddiyada Olombikada ee uu aqoonsan yahay Guddiga Caalamiga ah ee Olombikada (IOC).
Codsiga cusub ee baaritaanka ayaa daba socda go’aan ay wasaaraddu qaaday bishii Nofeembar 2025, markaas oo ay shaqada ka joojisay guddoomiyaha SONOC Axmed Cabdi Xasan (Wataac) iyo xoghayaha guud Maxamed Cabdow Xaaji, iyadoo ku eedeysay inay ku xadgudbeen xeerarka ciyaaraha, maamulka iyo anshaxa shaqada. Wasaaraddu waxay sidoo kale sheegtay inay dacwad u gudbisay Xafiiska Xeer Ilaaliyaha Guud oo la xiriirta saraakiil kale oo guddiga ka tirsan.
Illaa iyo hadda lama shaacin natiijo rasmi ah oo baaritaan ama go’aan maxkamadeed oo caddeynaya eedeymahaas, waxaana weli loo arkaa eedeymo aan lagu caddayn hannaan sharciyeed.
Dhanka kale, hoggaanka SONOC ayaa ku dooday in wasaaraddu aysan sharci u lahayn inay xilka ka qaaddo madaxda guddiga, maadaama doorashadooda iyo waajibaadkoodu ay ku saleysan yihiin xeerarka Olombikada ee caalamiga ah. Guddigu wuxuu sidoo kale ku eedeeyay dowladda inay isku dayday inay faragelin ku sameyso xarumaha guddiga, xiriirka uu la leeyahay hay’adaha ciyaaraha caalamiga ah iyo maamulka xarumaha ciyaaraha.
Muranka ayaa sare u qaaday walaac ku saabsan mustaqbalka ciyaaraha Soomaaliya, iyadoo khubaradu ay sheegayaan in isku dhac kasta oo daba dheeraada uu si toos ah u saameyn karo ciyaartoyda, xiriirka ururrada caalamiga ah, helitaanka maalgelinta iyo ka qaybgalka tartamada dibadda.
Axdiga Guddiga Caalamiga ah ee Olombikada wuxuu oggol yahay in guddiyada Olombikada ay la shaqeeyaan dowladahooda, balse wuxuu sidoo kale farayaa inay ka madax-bannaanadaan faragelin siyaasadeed ama maamul oo saameyn karta shaqadooda. Sida ku cad diiwaanka IOC, illaa 13-kii Luulyo 2026, Axmed Cabdi Xasan iyo Maxamed Cabdow Xaaji ayaa weli ku qoran guddoomiyaha iyo xoghayaha guud ee Guddiga Olombikada Soomaaliya, inkastoo wasaaraddu ay hore u shaacisay hakintooda.
Khubarada maamulka ciyaaraha ayaa sheegaya in hay’adaha ciyaaraha laga rabo isla xisaabtan, daahfurnaan iyo maamul hufan, balse ay sidoo kale muhiim tahay in dowladuhu ilaaliyaan madax-bannaanida guddiyada Olombikada si looga fogaado tallaabooyin ay IOC u fasiran karto faragelin siyaasadeed.
Muranka ayaa imanaya xilli Soomaaliya ay isu diyaarinayso ka qaybgalka Ciyaaraha Olombikada Dhallinyarada ee lagu qaban doono magaalada Dakar dabayaaqada sanadkan, iyadoo falanqeeyayaashu ay ka digayaan in haddii aan xal laga gaarin khilaafka, ay ciyaartoydu noqon karaan kuwa ugu weyn ee saameyntiisa dareema.
