Arbaco 11 Nov 2026 {HMC} Eritrea ayaa shuruud ku xirtay xilli dalal ay ka mid yihiin Ruushka iyo Shiinaha ay wadaan dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu xallinayo xiisadda sii kordheysa ee u dhaxaysa Itoobiya iyo Eritrea, iyadoo la marayo waddo wadahadal ah.
Sida ku xusan shuruudaha Eritrea, si dalku u bilaabo wadahadallo lala yeesho Itoobiya, waa in Itoobiya ay ka tanaasushaa arrimaha la xiriira xuduudaha badda iyo danaha ku aaddan ballaarinta xuduudaha.
Sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay dowladda Eritrea, dalku “ma doonayo inuu wax wadahadallo ah ka galo arrimaha ku saabsan madax bannaanida iyo midnimada xuduudihiisa”.
Sida lagu xusay bayaan ay dowladda Eritrea soo saartay 9-kii Maarso, 2026, kaas oo ay baahisay warbaahinta dowladda, madax bannaanida, xorriyadda iyo midnimada xuduudaha dalku waa “khad cas” oo aan marnaba la soo qaadi karin inta lagu guda jiro wax wadahadallo ah.
Bayaanka ayaa sidoo kale lagu xusay in Eritrea ay “si dulqaad iyo deeqsinimo leh isaga indho tirayso” aflagaadada iyo weerarrada ay sheegtay in lagu hayo.
Waxaa intaas lagu daray in dalka ay si adag uga go’an tahay ilaalinta amniga, isla markaana uu diyaar u yahay wadahadal, balse waxaa la caddeeyay inaan marnaba laga gorgortami doonin, lagana wada hadli doonin arrimaha ku saabsan madax bannaanida iyo xuduudaha, xaalad kasta ha jirtee.
Itoobiya ayaa ku doodi karta in arrinta la xiriirta badda ee deegaanka Casab ay tahay dan qaran oo iyada khuseysa.
Mawqifka dowladda Eritrea ayaa ku soo beegmaya xilli ay sii kordhayaan walaacyada laga qabo in labada dal ay dagaal geli karaan, iyadoo ay jiraan dadaallo diblomaasiyadeed oo lagu doonayo in lagu heshiisiiyo.
Itoobiya iyo Eritrea ayaa sannadkii 2018-kii soo afjaray colaad socotay in ka badan 20 sano, iyadoo hoggaamiyeyaasha labada dal ay si gaar ah u dhisteen xiriir wanaagsan.
Intii u dhaxaysay 2020 ilaa 2022, labada dal ayaa si wadajir ah u garab istaagay dowladda Itoobiya dagaalkii Tigrayga ee ka dhanka ahaa TPLF.
Ka dib markii la saxiixay Heshiiskii Pretoria sannadkii 2022-kii, iyo dhammaadkii 2023-kii markii Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed uu sheegay in Itoobiya ay tahay inay ka soo baxdo dhanka Badda Cas, wuxuuna xiriirkii labada dal isku beddelay khilaaf iyo iska hor imaad.
Dowladda Eritrea ayaa tallaabada Itoobiya ku tilmaantay iskuday lagu doonayo in lagu qabsado xuduudaha badda iyo madax bannaanida Eritrea.
Bayaan cusub oo ay shalay soo saartay, ayay ku eedaysay Itoobiya inay ku xad gudbayso sharciga caalamiga ah iyo Axdiga Midowga Afrika, iyadoo ujeeddadu tahay “faa’iido istiraatiijiyadeed” ama “dano dhaqaale.”
Dhowr hoggaamiye oo ah kuwo siyaasadeed iyo militari, oo uu ku jiro Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed, ayaa saddexdii sano ee la soo dhaafay dhowr jeer ku celceliyay baahida loo qabo in Itoobiya ay hesho marin ay ku tagto badda.
Toddobaadkii hore, taliyaha ciidamada badda ee Itoobiya, Vice Admiral Kindu Gazzuu, ayaa la sheegay inuu sheegay in geeddi socodka ay Eritrea xorriyaddeeda uga qaadatay Itoobiya uu ahaa “mid xaq ah oo sharci-darro ah”.
Taliyuhu wuxuu sidoo kale sheegay in haddii Itoobiya aysan ku guuleysan siyaabo sharci iyo diblomaasiyadeed, ay u gudbi doonto fursado kale.
Beddelku waa in si qasab ah dib loogu soo celiyo dekedda Cassab, sida lagu sheegay bayaanka Eritrea.
Diblomaasiyad ahaan Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Ruushka Sergei Lavrov wuxuu isku dayay inuu hoggaamiyayaasha Itoobiya iyo Eritrea isugu keeno madasha Ruushka iyo Afrika ee Moscow.
Shiinuhu wuxuu sidoo kale xoojinayaa xiriirka labada dal si loo dejiyo xiisadda ka taagan Koonfur Afrika.
Madaxweynaha Eritrea Isayas Afawarqi ayaa kula kulmay ergayga gaarka ah ee Shiinaha u qaabilsan Koonfur Afrika, Hu Changchun, magaalada Asmara 5-tii Maarso,
Wadahadalladoodu waxay diiradda saareen xasilloonida gobolka, horumarka iyo iskaashiga labada dal.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Gideon Timothy ayaa la kulmay Ergeyga Gaarka ah ee Shiinaha u qaabilsan Arrimaha Afrika Lihu Shianfa oo soo gaaray Addis Ababa.
Intii ay socdeen wadahadallada, waxay ka wada hadleen xaaladda amniga ee gobolka waxayna muujiyeen go’aanka Shiinaha ee ah inuu taageero colaadda gobolka.
Wadahadalladan waxaa lagu tilmaamay inay qayb ka yihiin dadaallada diblomaasiyadeed ee Shiinaha uu ku doonayo inuu ku qaboojiyo xiisadda u dhaxaysa Itoobiya iyo Eritrea.
Si kastaba ha ahaatee, Shiinaha iyo Ruushku midna si rasmi ah uma bilaabin wadahadallo dib u heshiisiin ah.
XOGASHO BBC
